EU wil sociale media vanaf 15 jaar: wat de KIDS Act voor jou zou veranderen

De Europese Commissie heeft op 17 september de EU KIDS Act voorgesteld: een Europees plan dat jongeren stapsgewijs toegang moet geven tot sociale media en aanbieders verantwoordelijker maakt voor een veilig ontwerp. De grens voor een zelfstandig account zou op 15 jaar komen te liggen. Voor jongere kinderen komen er andere voorwaarden. De aankondiging is daarmee ook een opdracht aan technologiebedrijven: zij moeten aantonen dat hun diensten bij de leeftijd van hun gebruikers passen. Dat is het doel van het voorstel; het is nog geen garantie dat iedere app straks daadwerkelijk veilig is.

Drie leeftijden, drie soorten toegang

Volgens de toelichting zouden kinderen onder 13 geen eigen socialemedia-account mogen hebben. Een beperkte uitzondering blijft bestaan voor speciaal op jonge kinderen gerichte videodiensten, via het account van een ouder of voogd. Voor 13- en 14-jarigen voorziet het plan in een mini-account dat een ouder aanmaakt en beheert, met ouderlijk toezicht, goedkeuring van contacten en maximaal één uur gebruik per dag. Vanaf 15 zouden jongeren zelfstandig een account kunnen openen. De toegangseisen betreffen sociale netwerken en videoplatforms met risicovolle functies. Het plan sluit dus niet het hele internet voor kinderen af, en evenmin betekent 15 worden dat iedere beschermingsmaatregel verdwijnt.

Ook een bestaand account telt mee

Voor wie al een account heeft, bevat artikel 6 een ingrijpende overgangsregel. Uiterlijk zes maanden nadat de regels van toepassing worden, moeten betrokken platforms vaststellen of bestaande accounthouders jonger dan 15 zijn. Accounts onder die grens, of waarvan de leeftijd niet kan worden vastgesteld, moeten worden uitgeschakeld. Een account dat nu al bestaat, krijgt dus niet vanzelf een vrijstelling. Het artikel kijkt bovendien naar functies: onder meer contact met onbekenden, aanbevelingen op basis van profilering en ontwerpen die ononderbroken gebruik aanmoedigen bepalen of een dienst onder de toegangsbeperking valt. De naam of zelfomschrijving van een app geeft daarmee niet de doorslag.

De app zelf moet veranderen

De ontwerpeisen maken het voorstel breder dan een leeftijdspoort bij het inloggen. De Commissie wil onder meer verslavende functies zoals eindeloos scrollen en meldingen tijdens slaaptijd aanpakken, accounts veiliger instellen en jongeren meer invloed geven op aanbevelingen. Ook makkelijk blokkeren en dempen hoort erbij. Zulke maatregelen raken juist de dagelijkse ervaring nadat je binnen bent: wat je blijft zien, wie je bereikt en hoe makkelijk je stopt. De Commissie rekent naast sociale media ook games, AI-chatbots en andere digitale diensten tot de bredere reikwijdte van het plan. Voor bepaalde informatiediensten, waaronder onderwijsplatforms en digitaal nieuws, voorziet zij uitzonderingen.

Er bestaat al Europese bescherming

Europa begint hiermee niet bij nul. In juli 2025 publiceerde de Commissie richtsnoeren onder de Digital Services Act, de bestaande Europese wet voor digitale diensten. Daarin staan al aanbevelingen voor privéaccounts, minder opdringerige functies en meer controle over aanbevelingen. De Commissie gebruikt die richtsnoeren om te beoordelen of platforms voldoen aan de bescherming van minderjarigen onder de DSA. De richtsnoeren zelf zijn vrijwillig; ze volgen is bovendien geen automatisch bewijs dat een bedrijf aan de wet voldoet. Dat onderscheid helpt om de nieuwe aankondiging te begrijpen: een beleidsaanbeveling, een bestaande wettelijke plicht en een nieuw wetsvoorstel hebben elk een andere status.

Leeftijd controleren zonder iedereen te volgen

Een leeftijdsgrens roept ook een privacyvraag op: hoe bewijst iemand oud genoeg te zijn zonder onnodig gegevens prijs te geven? Het Europees Comité voor gegevensbescherming, de EDPB, formuleerde daarvoor in februari 2025 uitgangspunten. Leeftijdscontrole moet noodzakelijk en evenredig zijn en zo weinig mogelijk inbreuk maken op rechten. Een controle mag geen extra middel worden om gebruikers te volgen. Ook moeten mensen een fout over hun leeftijd kunnen aanvechten en moet rekening worden gehouden met toegankelijkheid. Voor jongeren staat daardoor meer op het spel dan alleen toelating: een verkeerd oordeel kan hen buitensluiten. Deze oudere privacyprincipes zijn achtergrond, geen oordeel van de EDPB over het nieuwe KIDS-voorstel.

Nederland: 15 jaar was al een advies

Nederlandse ouders zullen het getal 15 herkennen. De Rijksoverheid presenteerde in juni 2025 al het advies om met sociale media zoals Instagram en TikTok tot die leeftijd te wachten. Voor chatapps zoals WhatsApp en Signal noemt die richtlijn de middelbare school als startmoment. Dat is een advies voor opvoeding en gebruik, geen algemene wettelijke toegangsgrens voor ieder account. De Nederlandse richtlijn kijkt bovendien verder dan minuten tellen: samen media gebruiken, positieve ervaringen en een balans met andere activiteiten horen erbij. Wie thuis afspraken maakt, kan die dus niet volledig uitbesteden aan een leeftijdscontrole. Een technische toegangspoort vertelt immers nog niet hoe een kind een dienst gebruikt.

België: toestemming voor gegevens is iets anders

In België speelt daarnaast een ander getal. Volgens de Gegevensbeschermingsautoriteit kunnen aanbieders van online diensten vanaf 13 jaar persoonsgegevens verwerken op basis van de toestemming van het kind zelf. Onder die leeftijd is, wanneer toestemming de gebruikte rechtsgrond is, toestemming van de ouderlijk verantwoordelijke nodig. Die privacyregel is geen onbeperkte toelating tot elke app: ook regels over overeenkomsten met minderjarigen blijven van belang. Bovendien mag een aanbieder zelfs met toestemming niet zomaar alle gegevens verzamelen; die moeten nodig zijn voor het doel. De Belgische grens van 13 en de voorgestelde Europese accountgrens van 15 beantwoorden daarmee verschillende vragen: toestemming voor gegevensverwerking en toegang tot bepaalde diensten.

Wat verandert er nu voor jou?

Door de bekendmaking alleen verandert de toegang tot je account nog niet. Het Europees Parlement en de Raad moeten het voorstel behandelen, onderhandelen en over de uiteindelijke tekst besluiten voordat het wet kan worden. Leeftijden, uitzonderingen en uitvoeringsvoorwaarden kunnen in dat proces nog veranderen. Wie 13 of 14 is, moet de voorgestelde mini-accounts daarom zien als een mogelijke toekomstige vorm van toegang, niet als een optie die platforms vandaag al verplicht moeten aanbieden. Voor ouders en jongeren is vooral het vervolg belangrijk: welke tekst wordt aangenomen en hoe gaan diensten die uitvoeren? De Commissie heeft een plan neergelegd; de definitieve uitkomst staat nog niet vast.