Klimaatdoel blijft uit zicht: waarom het stroomnet je plannen kan remmen

De kans dat Nederland zijn klimaatdoel voor 2030 haalt, is volgens het Planbureau voor de Leefomgeving kleiner dan vijf procent. Dat blijkt uit de verkenning die op 14 september verscheen. De voorspelde vooruitgang staat al drie jaar vrijwel stil. Een belangrijk obstakel is de vertraagde aanleg van energie-infrastructuur: de kabels, stations en leidingen waarmee verduurzaming mogelijk moet worden.

Hoe groot is het verschil?

Ook mét extra doorrekenbare plannen verwacht het PBL in 2030 een uitstootdaling van 47 tot 54 procent tegenover 1990. Het wettelijke doel is 55 procent. Die bandbreedte geeft onzekerheid weer: zelfs de gunstige kant bereikt het doel niet. Alleen een plan aankondigen is dus onvoldoende om op koers te liggen.

Van honderd naar vijfenveertig

Maak de uitstoot van 1990 voor het overzicht gelijk aan honderd. Volgens de op 9 september bijgewerkte Emissieregistratie was daarvan in 2025 nog 64 over. Voor het doel van 2030 mogen dat er 45 zijn. De grafiek laat zien dat een groot deel van de benodigde daling nog moet gebeuren. Het gaat om de totale Nederlandse uitstoot van broeikasgassen, niet om een opdracht om thuis precies zoveel minder energie te gebruiken.

Een aansluiting kan je plannen vertragen

Voor huishoudens wordt dat infrastructuurprobleem tastbaar bij een nieuwe of zwaardere stroomaansluiting. Liander werkt sinds 1 juli in gebieden met een vol net met een gezamenlijke wachtlijst voor kleine en grote gebruikers. Maatschappelijke functies, zoals scholen, kunnen voorrang krijgen. Dat verdeelt de schaarse ruimte, maar maakt geen extra ruimte. Of jouw aanvraag snel kan, hangt daarom mede af van je adres.

Niet elk huis heeft een zwaardere aansluiting nodig

Een hybride warmtepomp of inductiekookplaat kan volgens Liander vaak ook op de bestaande aansluiting werken. Laat daarom vóór de aanschaf een installateur bekijken wat samen mogelijk is. De netbeheerder heeft een keuzehulp en een stroomnetchecker. Slim plannen helpt eveneens: een auto buiten de avondspits opladen benut het net beter.

Ook een nieuwbouwhuis heeft stroom nodig

Bij Enexis zie je de gevolgen voor bouwplannen. De netbeheerder meldde op 11 september dat de laatste 1.600 aanvragers van een overgangsregeling voor woningbouw waren geïnformeerd. Voldoen aan de voorwaarden is nog geen zekerheid dat het net ruimte heeft. Voor projecten waarvoor extra berekeningen nodig zijn, belooft Enexis uiterlijk eind september duidelijkheid. Ontbreekt de ruimte, dan volgt alsnog een wachtlijst. Een administratief goedgekeurd project is dus nog niet automatisch klaar om stroom te krijgen.

Wat wil het kabinet eraan doen?

Het kabinet kondigde op 11 september een pakket aan om netuitbreidingen sneller te bouwen. Het wil procedures inkorten en een deel van de vergunningen schrappen. De beoogde vrijstelling van stikstofvergunningen wacht nog op een akkoord in Brussel. Die maatregelen zijn dus geen garantie dat jouw aansluiting morgen beschikbaar is: besluitvorming en daadwerkelijke aanleg zijn verschillende stappen.

Ruimte vrijmaken zonder meteen een nieuwe kabel

Daarnaast wil de overheid een deel van de reservecapaciteit benutten die normaal beschikbaar blijft om storingen op te vangen. Bedrijven moeten dan hun stroomgebruik tijdelijk kunnen verminderen als die reserve nodig is. Zo kan hetzelfde net meer gebruikers helpen, onder voorwaarden. Verduurzamen vraagt daarmee zowel andere apparaten als afspraken over wanneer ze stroom gebruiken.